
De prepress-afdeling, ook wel de zeefmakerij genoemd, is van oudsher een van de meest chemisch belaste en milieubelastende afdelingen binnen een zeefdrukkerij. Het herhaaldelijk printen van plastic filmpositieven, het ontwikkelen met agressieve chemicaliën en het uitwassen van emulsieresten zorgt voor een constante en grote stroom van chemisch afvalwater en plastic afval. Omdat duurzaamheid in de hedendaagse textiel- en grafische industrie een absolute topprioriteit is geworden, kijken moderne drukkerijen kritisch naar hun prepress-workflow. De ROQ Computer-to-Screen (CTS) belichter biedt de oplossing om deze afdeling niet alleen te digitaliseren, maar ook verregaand te verduurzamen.

De onzichtbare milieu-impact van traditionele zeefmakerij
Bij de conventionele methode van zeefvoorbereiding moet voor elk te drukken ontwerp, en voor elke kleur binnen dat ontwerp, een transparante plastic film (het zogenaamde filmpositief) worden geprint op een inkjetplotter of beeldbelichter. Deze films zijn voornamelijk gemaakt van polyester (PET). Hoewel PET in theorie recyclebaar is, maken de inktlaag en de speciale coating op deze films recycling in de praktijk uiterst lastig of zelfs onmogelijk. Dit leidt wekelijks, maandelijks en jaarlijks tot een aanzienlijke, gestaag groeiende plastic afvalberg.
Daarnaast vereist het chemisch ontwikkelen en fixeren van de traditionele film - afhankelijk van de gebruikte techniek - soms vloeistoffen die apart moeten worden opgevangen en afgevoerd als chemisch afval. En als we kijken naar het belichtingsproces zelf: traditionele metaalhalogeenlampen of UV-buizen verbruiken een enorme hoeveelheid elektriciteit en hebben een relatief korte levensduur. Bovendien bevatten ze zware metalen en gassen die schadelijk zijn voor het milieu als ze na gebruik niet correct worden verwerkt. Ook het aanbrengen en uitwassen van de emulsie op de zeef kent bij de traditionele methode veel verspilling, simpelweg omdat het belichtingsproces niet optimaal gecontroleerd is.
Hoe de ROQ CTS filmpositieven voorgoed elimineert
De intrede van Computer-to-Screen (CTS) technologie, zoals toegepast in de geavanceerde ROQ CTS machines, betekent het absolute einde van het filmpositief. Het concept is even briljant als eenvoudig: de tussenstap van de plastic film wordt volledig overgeslagen. De CTS-machine print het digitale ontwerp rechtstreeks vanuit de RIP-software op de met emulsie gecoate zeef.
Dit gebeurt met een speciale, hoogwaardige UV-blokkerende inkt of was. Zodra het beeld rechtstreeks op de emulsie is 'geprint', belicht de machine (of een inline belichtingsunit) de zeef direct via krachtige en energiezuinige UV-LED-technologie. Na deze belichting kan de geprinte inkt of was moeiteloos worden weggespoeld met enkel gewoon leidingwater. Het resultaat is een perfect opgebouwd sjabloon in uw zeef, klaar voor productie. Dit innovatieve proces levert spectaculaire ecologische en operationele voordelen op.

Nul plastic afval en geen chemische ontwikkelaars
Het meest directe milieuvoordeel van een CTS-systeem is de reductie van afval: nul plastic film betekent letterlijk nul plastic afval. Bedenk eens hoeveel honderden, zo niet duizenden vierkante meters aan polyesterfilm een gemiddelde zeefdrukkerij jaarlijks verbruikt en weggooit. Met de ROQ CTS is dat verleden tijd. U bespaart niet alleen op de inkoopkosten van deze films en de bijbehorende inkten of toners, maar u verkleint ook drastisch de ecologische voetafdruk van uw bedrijf.
Omdat het ontwikkelproces nu louter met de UV-blokkerende was en water plaatsvindt, verdwijnen toxische filmontwikkelaars en reinigingsmiddelen uit de zeefmakerij. Het afvalwater dat ontstaat bij het uitwassen van de belichte zeven is veel schoner en bevat aanzienlijk minder schadelijke componenten. Dit verlicht de druk op uw interne waterzuiveringsinstallatie en zorgt voor een eenvoudigere naleving van steeds strenger wordende lokale milieuwetgevingen.
Emulsiereductie door superieure UV-LED uitharding
Naast de eliminatie van plastic films, speelt het type belichting een sleutelrol in de afvalreductie. De ROQ CTS maakt gebruik van geavanceerde UV-LED-bar technologie voor het uitharden (belichten) van de foto-emulsie. In tegenstelling tot traditionele lampen, die licht in een breed spectrum uitstralen inclusief veel onnodige warmte (infrarood), stralen UV-LEDs licht uit in een heel specifiek en geconcentreerd golflengtespectrum dat perfect is afgestemd op de chemische eigenschappen van moderne zeefdrukemulsies (meestal rond de 395-405 nanometer).

Deze gerichte energie zorgt voor een snellere, diepere en veel meer uniforme uitharding (cross-linking) van de emulsie. Wat betekent dit in de praktijk? Omdat de emulsie perfect is doorgehard, is de zeef veel sterker en slijtvaster tijdens het drukken. Maar nog belangrijker voor de prepress: een optimaal uitgeharde zeef is veel eenvoudiger uit te wassen. De ongebelichte delen (het uiteindelijke beeld) spoelen sneller en strakker weg, terwijl de gebelichte delen rotsvast blijven zitten. Het fenomeen waarbij half-uitgeharde emulsie langzaam oplost in het spoelwater - wat leidt tot zogenaamde 'emulsion scumming' en onnodig veel emulsie-afval in het riool - wordt hiermee praktisch geëlimineerd.
Waterbesparing en verhoogde efficiëntie in de uitwascabine
De waterbesparing die met een CTS-systeem wordt gerealiseerd, wordt vaak onderschat. Doordat de uitharding via de UV-LED-technologie zo krachtig en precies is, en er geen strooilicht onder een film kan kruipen (onderbelichting is verleden tijd), verloopt het uitwasproces aanzienlijk vlotter. De operator hoeft de zeef minder lang en met minder waterdruk af te spoelen om een scherp en open sjabloon te verkrijgen.
Praktijktests tonen aan dat zeefdrukkerijen na de overstap naar een ROQ CTS tot wel 40% op hun waterverbruik in de uitwascabine kunnen besparen. In regio's waar water een kostbaar goed is, of voor bedrijven die hun waterverbruik als KPI hebben gedefinieerd in hun MVO-strategie (Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen), is dit een enorme stap voorwaarts.
Perfecte registratie en drastische reductie van insteltijden op de pers
Naast de directe milieuvoordelen in de prepress-afdeling, stroomt de efficiëntie van CTS door naar de productieafdeling. Bij het handmatig positioneren van films op zeven is de kans op menselijke fouten aanzienlijk. Dit resulteert in onnauwkeurige registratie, wat op de zeefdrukpers gecorrigeerd moet worden. Dit corrigeren kost tijd, proefdrukken en... afval (zowel textiel, inkt als reinigingsmiddelen bij foutieve drukken).

De ROQ CTS werkt echter met een digitaal registratiesysteem (vaak gekoppeld aan een 3-punts pin-registratiesysteem). De machine plaatst het beeld voor elke kleurgang met micrometer-precisie exact op dezelfde coördinaten op de zeef. Wanneer deze zeven vervolgens op een moderne carrousel- of ovale zeefdrukpers van ROQ worden gemonteerd, vallen de kleuren nagenoeg direct "in register". De besparing op proefdruk-materiaal (test-shirts of papier) en de reductie van inktverspilling tijdens het instellen leveren een substantiële bijdrage aan de algehele afvalreductie van de drukkerij.
Gezondheid en veiligheid: Een superieure werkomgeving
Verduurzaming gaat niet alleen over de planeet, maar ook over de mensen. Prepress-medewerkers werken traditioneel in een donkere omgeving, blootgesteld aan de sterke geuren en potentieel schadelijke dampen van chemicaliën, filmontwikkelaars en sterke solventen voor het schoonmaken van films en glasplaten van de belichtingskast.
Door de transitie naar CTS-belichting verandert de zeefmakerij in een moderne, schone "clean room" achtige omgeving. Er zijn geen filmchemicaliën meer aanwezig, er is geen glasplaat meer die ontvet en schoongemaakt moet worden met agressieve glasreinigers, en het uitwassen vereist minder inspanning. De werkomgeving wordt gezonder, veiliger en ergonomischer. Dit verhoogt niet alleen de werktevredenheid, maar vermindert ook ziekteverzuim gerelateerd aan chemische blootstelling.
De Business Case: ROI en duurzaamheid hand in hand
Vaak wordt gedacht dat ecologische innovaties vooral geld kosten en pas op lange termijn renderen. De ROQ Computer-to-Screen technologie bewijst het tegendeel. Het Return on Investment (ROI) model voor een CTS-installatie is bijzonder sterk. Laten we de factoren samenvatten die bijdragen aan de terugverdientijd:
- Kostenbesparing op verbruiksmaterialen: Het volledig verdwijnen van de inkoop van plotterfilms en de bijbehorende dure inkten voor filmprinters.
- Lagere energiekosten: UV-LED verbruikt een fractie van de energie van conventionele metaalhalogeenlampen en heeft geen opwarmtijd nodig.
- Minder arbeid in de prepress: Het proces is grotendeels geautomatiseerd. Minder handling, minder manuele controles.
- Verhoogde uptime van de drukpersen: Doordat de zeven perfect in register worden geleverd, staan de persen minder lang stil voor insteltijd. Dit betekent dat u meer opdrachten per shift kunt verwerken.
- Minder afkeur en misprints: De scherpte en duurzaamheid van de CTS-belichte zeven leiden tot een hogere printkwaliteit, wat resulteert in minder afgekeurde kledingstukken of substraten.

Conclusie
De transitie naar een ROQ Computer-to-Screen belichtingssysteem is een van de meest impactvolle stappen die een zeefdrukkerij kan nemen op weg naar een milieuvriendelijker, groener en tegelijkertijd winstgevender productieproces. U elimineert een hardnekkige stroom aan plastic en chemisch afval, bespaart aanzienlijk op water- en energieverbruik, en u verhoogt de productiviteit van uw prepress en persruimte drastisch.
Duurzaamheid in zeefdruk is geen toekomstmuziek of enkel een loze marketingkreet; het is vandaag de dag een technologische realiteit. Met de ROQ CTS investeert u niet alleen in de allerhoogste printkwaliteit, maar ook in de gezondheid van uw werknemers en het behoud van onze planeet. Wilt u exact weten wat de ROI-berekening en de ecologische impact zouden zijn voor uw specifieke productieomgeving? Neem dan contact op met de experts van Dimix.Screen voor een demonstratie en een analyse op maat.
Meer weten over deze zeefdrukoplossingen?
Bekijk de technische specificaties van ROQ CTS en ROQ PRU of neem direct contact op met de specialisten van Dimix.Screen voor advies of een demonstratie op maat.
Besproken & gerelateerde machines
Ontdek de industriële systemen en oplossingen die aansluiten bij dit onderwerp:
ROQ PRU
Pattern Registration Unit om insteltijden op de pers tot 80% te verkorten.
ROQ CTS
Digitaal Computer-to-Screen systeem met Ricoh Gen5 printkoppen voor filmvrije belichting.
ROQ IMPRESS
Automatische carrousel-transferpers voor DTF, vinyl en zeefdruktransfers.